Publicaties en bijeenkomsten

Een greep uit documentatie en brochures over maatschappelijk aanbesteden en over thema’s die direct aan maatschappelijk aanbesteden raken.

Toolkit maatschappelijk aanbesteden
Op verzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft Marte Kappert samen met 7Zebra’s een Toolkit Maatschappelijk Aanbesteden gemaakt rondom maatschappelijk aanbesteden. Hierin zie je in één oogopslag op welke fronten er de afgelopen paar jaar stappen gezet zijn rond dit onderwerp. Met handige links naar publicaties, instrumenten en relevante websites.

Maatschappelijk aanbesteden in WMO- aanbestedingen 2015
Gemeenten hebben bij de decentralisaties de opdracht meegekregen om zorg en ondersteuning te benaderen vanuit de eigen kracht van burgers, het zelfoplossend vermogen van mensen in hun sociale netwerk.
In opdracht van BZK bracht Niels Uenk van het Public Procurement Research Centre in kaart in hoeverre gemeenten het ‘instrumentarium’ om maatschappelijk aan te besteden al hebben toegepast bij de inkoop van de nieuwe Wmo-taken (begeleiding en kortdurend verblijf) voor 2015. Het rapport geeft voorbeelden van hoe een aantal gemeenten die aanbestedingen heeft ingericht met de focus op lokale binding en maatschappelijke meerwaarde. En het rapport biedt inspiratie en inzicht aan andere gemeenten op welke wijze maatschappelijk aanbesteden past in het kader van inkoop in het hele sociale domein.

Right to Challenge
Right to Challenge is een hot item. Het LSA is er al langere tijd mee bezig en heeft onlangs het Kompas Right to Challenge ontwikkeld. Daarnaast heeft de VNG een inventarisatie laten uitvoeren naar de kansen en knelpunten die gemeenten ervaren bij Right to Challenge.

Ruimte in opdrachtverlening
Diverse gemeenten proberen actief meer ruimte te creëren voor nieuwe innovatieve partijen om in aanmerking te komen voor opdrachten van de gemeenten. Bijvoorbeeld door daar actief op te sturen vanuit het inkoopbeleid. Zo doet Zaanstad dat met 10 Zaanse spelregels voor opdrachtverlening in het sociaal domein (zie bijvoorbeeld spelregel 7) en Utrecht met het Informatieblad maatschappelijk aanbesteden en het Informatieblad afwijken van toegestane procedures.

Nieuwe verhoudingen in het sociaal domein
Op 12 januari 2016 kwam een select gezelschap van voorzitters en directeuren van grote welzijnsinstellingen en kenniscentra in Utrecht bij elkaar om van gedachten te wisselen over de nieuwe verhoudingen in het sociaal domein. Onderwerp van gesprek was hoe welzijnsorganisaties zich willen en kunnen verhouden tot de nieuwe initiatiefnemers die steeds vaker diensten aanbieden op het gebied van zorg en welzijn. Dat leidde tot mooie discussies over ‘offensief welzijn’ en de ‘onderkoepeling’ die welzijnsorganisaties kunnen bieden. Zie de impressie van de bijeenkomst.

Juridisch leaflet maatschappelijk aanbesteden
Veel gemeenten willen meer ruimte bieden aan kleinere sociaal ondernemers bij het uitvoeren van maatschappelijke taken. Maar mag dat wel van de wet? In opdracht van BZK en RVO.nl zetten Elisabetta Manunza, Wouter Lohmann en Gerrieke Bouwman van het Public Procurement Research Centre de mogelijkheden die de EU aanbestedingswet biedt op een rij in een Juridisch Leaflet Maatschappelijk-aanbesteden. Met 14 concrete technieken om de kracht van de samenleving te benutten bij aanbestedingen. En dan blijkt er veel meer te kunnen dan je denkt.

Burgerinitiatief loont!
In Emmen zijn ze al een tijdje bezig met verschillende manieren van aanbesteden, onder meer door wijk- en dorpsorganisaties zelf taken aan te laten besteden. In 2009 hebben ze hun ervaringen daarmee opgenomen in het boekje Burgerinitiatief Loont.

Lokaal sturen op de inzet van burgers, kan dat?
De inkoop van WMO-taken als dagbesteding, begeleiding en mantelzorgondersteuning biedt prachtige kansen om te sturen op innovatie. Het Verwey-Jonker Instituut heeft de sturingsmogelijkheden voor aanbesteding en subsidiering op een rij gezet in een Kenniscahier Lokaal sturen op de inzet burgers kan dat?. Vol informatie over hoe je maatschappelijk gericht kunt aanbesteden en burgers daarbij een rol kunt geven.

Hoe waardeer je een maatschappelijk initiatief?
In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken ontwikkelde Het Instituut voor Publieke Waarden een waarderingskader voor maatschappelijke initiatieven. Onlangs verscheen hun Handboek voor publieke ondernemers. Als opmaat naar het handboek gaven ze in deze presentatie Hoe waardeer je een maatschappelijk initiatief al eerder een korte introductie.

Experiment Ruim op die regels!
Dat zouden buurtverenigingen, dorpscoöperaties, mantelzorgverenigingen en buurthuisbedrijven graag willen. Het komt regelmatig voor dat zij hun activiteiten niet efficiënt of met veel frustratie uitvoeren. Zij worden te vaak in de weg gezeten door knellende regels of procedures. Bijvoorbeeld bij maatschappelijke aanbestedingen, bij het verlenen van vergunningen of door belastingregels. Zonde! Zowel voor de initiatieven als voor de overheid die de participatiesamenleving en Doe-Democratie juist toejuichen. Daarom zijn Platform31 en het ministerie van BZK het experiment ‘Ruim op die regels’ gestart, dat zich onder meer focust op maatschappelijk aanbesteden. Meer informatie over het experiment en de experimentpartners vind je hier. En een overzicht van de ideeën in deze Factsheet Ruim op die Regels.

Magazine maatschappelijk aanbesteden: de do’s en de dont’s
In juni 2014 verscheen het magazine Maatschappelijk aanbesteden! Het magazine is onderdeel van de serie ‘Tijd voor Samen’. Over de veranderende relatie tussen samenleving en overheid’. In deze publicatie leest u hoe gemeenten de aanbesteding van publieke opgaven van A tot Z uitvoeren met de samenleving.
In het magazine: hoe de overheid zich als partner in plaats van opdrachtgever opstelt. De do’s en de don’ts vanuit perspectief van gemeenten en sociaal ondernemers. En de do’s en de don’ts vanuit de praktijk in onder andere Eindhoven, Utrecht en Zaanstad. Ook een artikel van Mark Waaijenberg en Tim Robbe over het juridisch inkoopkader en van Boukje Keijzer over de politieke dilemma’s rond maatschappelijk aanbesteden. Bovenstaand of via de volgende link (www.tijdvoorsamen.nl) kunt u het magazine downloaden. Voor meer informatie of een hardcopy kunt u contact opnemen met RVO.nl via  maatschappelijkaanbesteden@rvo.nl.

Maatschappelijk aanbesteden. Mogen wij u inspireren?
De titel van de allereerste publicatie – een manifest – over maatschappelijk aanbesteden, waarin het idee en de werkwijze op een toegankelijke manier worden beschreven. Met als doelgroep gemeenten en provincies, maar voor ieder ander een inspirerend. Klik hier voor het manifest.

Het waarom, hoe en wat van maatschappelijk aanbesteden.  De titel van een informatiebrochure van het ministerie van BZK over maatschappelijk aanbesteden in het sociale domein. Met veel voorbeelden, een aanpak in vijf fasen met tips en trucs en een vergelijking met het klassieke aanbesteden. Deze website is grotendeels gebaseerd op deze informatiebrochure: de teksten zullen bekend voorkomen! Klik hier voor de informatiebrochure.

 Contracteren voor maatschappelijk resultaat
Maatschappelijk aanbesteden vergeleken met andere vormen van contracteren en subsidiëren. In een handzame tabel, waarin de karakteristieken kort worden beschreven, de voor- en nadelen aan de orde komen en de procedure kort wordt aangegeven. Voor iedereen die een afweging wil maken tussen maatschappelijk aanbesteden of andere vormen van contracteren en subsidiëren. Download de tabel hier.

Terugtreden is vooruitzien
De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling heeft in de zomer van 2013 een lezenswaardig rapport gepubliceerd onder de titel Terugtreden is vooruitzien. De raad stelt in het rapport de volgende vraag centraal: “Welke strategie kan de overheid hanteren om meer ruimte te laten aan maatschappelijke initiatieven bij de organisatie van publieke voorzieningen?”. Het blijkt dat drie oerkrachten binnen de overheid deze ruimte beperken. Maar gelukkig ook dat er drie strategieën zijn om de ruimte juist te laten. Maatschappelijk aanbesteden wordt niet door de raad genoemd, maar de conclusies van het rapport lezende, blijkt dat maatschappelijk aanbesteden een van de manieren is om het terugtreden ook werkelijk vorm en inhoud te geven. De onderstaande figuur vat het rapport in een notendop samen. Hier is de download van het rapport te vinden:  Terugtreden is vooruitzien van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling.

En tot slot een genuanceerd artikel uit De Volkskrant van de  hand van Marcel Ham en Jelle van der Meer over burgerinitiatieven: Daar knapt een mens van op. Met als afdronk: burgerinitiatieven zijn als een warm bad, maar geen derde weg tussen overheid en markt.