Interactieve beleidsvorming als startpunt

Veel voorbeelden van maatschappelijk aanbesteden beginnen bij een interactief beleidsproces, dat zich uiteindelijk vertaald in een nieuwe rolverdeling bij de uitvoering.

Een nieuwe woonwijk in Zeist
Bewoners en gemeente Zeist stonden haaks tegenover elkaar bij de plannen voor een nieuwe woonwijk in het groene Huis ter Heide. Een kopgroep van bewoners kreeg de opdracht om een Programma van Eisen voor deze woonwijk te maken binnen een aantal kaders die de raad meegaf. Ze kwamen in vijf maanden tot een integraal Programma van Eisen dat alle relevante aspecten dekte (milieu, bereikbaarheid, voorzieningen, groen, parkeren, woontypen, uitstraling etc) binnen de meegegeven financiële bandbreedte. Er werd zelfs draagvlak onder de bevolking gecreëerd. Het Programma van Eisen werd dan ook aangenomen door de raad en is uitgangspunt voor de aanleg van de woonwijk. 

Bezuinigen met beleid in Purmerend
Purmerend stond net als veel andere gemeenten voor de opgave om fors te bezuinigen in het sociale domein. Met een kort en krachtig proces werden maatschappelijke partners begeleid om het bestaande aanbod in beeld te brengen en te bespreken hoe met minder geld de juiste dingen gedaan kunnen worden. Een spannend proces, waarin ook bewoners werden betrokken. Het nieuwe maatschappelijke beleidskader dat op basis van dit proces door de raad is vastgesteld, leverde behalve de beoogde besparingen vooral op dat partners elkaar ook voor de uitvoering weten te vinden. Partners in de stad hebben zich rond maatschappelijke opgaven geschaard en ontwikkelen gezamenlijk hun aanbod (zie www.purmerend.nl)

Bezuinigingsdialoog in Zeist
Ook in Zeist stonden bezuinigingen centraal bij een vernieuwende aanpak. Geïnspireerd door de werkwijze van de Europese Commissie, waarbij experts uit de samenleving rond een thema worden uitgenodigd om in een kort tijdsbestek mee te werken aan probleemstelling en concrete oplossingen, is in Zeist de bezuinigingsdialoog uitgedacht. Met als doel: “De in Zeist aanwezige krachten, expertise en creativiteit zó aan te boren, dat het vraagstuk rond de inzet van beschikbare middelen een gemeenschappelijk vraagstuk wordt van samenleving en de gemeente. Met creatieve oplossingen voor een sluitende meerjarenbegroting als gevolg.’
Het Brusselse model kenmerkt zich door een werkvorm waarbij alle belangen vertegenwoordigd zijn. Rond een achttal thema’s werden expertcomités geformeerd bestaande uit medewerkers van maatschappelijke organisaties, bewoners en (sociaal) ondernemers. De expertcomités werden begeleid door procesbegeleiders uit alle delen van de gemeentelijke organisatie: de Chefs de Dossier. Deze hielden zich nadrukkelijk niet bezig met de inhoud maar zorgden voor een goed proces binnen de gestelde kaders. De raad kon uiteindelijk vrijwel alle voorstellen omarmen. Daarnaast is een waardevol kennisnetwerk van inwoners op thema’s ontstaan dat bijdraagt aan een effectievere en meer gedragen uitvoering. Zie www.zeist.nl met een mooi filmpje van Frans Bromet hierover.

Oss maken we samen
De gemeente Oss realiseert zich dat zij veel van de opgaven waar zij voor staat niet alleen kan oppakken. Daarom koos zij voor de methode van maatschappelijk aanbesteden om optimaal gebruik te maken van de betrokkenheid, expertise en instrumenten van de maatschappelijke partijen in Oss. In de vorm van twee pilots zijn woningcorporatie BrabantWonen en woonmaatschappij Mooiland Maasland gevraagd om in twee wijken (de stadswijk de Dichtersbuurt en stadje Megen) de leiding te nemen bij het vormen van coalities voor de aanpak van de grootste opgaven van deze wijken. De coalities (waar ook bewoners een belangrijke rol in speelden) kwamen met een breed scala aan samenhangende oplossingen. Met als resultaat bruisende buurten waar bewoners en partners zich gezamenlijk voor inspannen. Belangrijke bijvangst was de versterkte sociale infrastructuur in de wijken, waardoor de gemeente veel minder zelf hoeft te doen. Men vindt elkaar en lost problemen soms al op voordat de gemeente er van hoort (zie een filmpje van BrabantWonen over het proces).